Good Company

Producttransparantie in tijden van WikiLeaks

Verpakkingen van veel producten worden volgeplakt met labels, logo’s en leuzen. Ze beweren dat de inhoud duurzaam, groen, milieuvriendelijk of klimaatneutraal is. Vaak zijn die claims nauwelijks onderbouwd of te controleren.  Maken ze de consument en zakelijke klant wegwijs of íets wijs? Een spuitbus met het opschrift “bevat geen CFK’s” is weliswaar niet gelogen, maar evenmin relevant. CFK’s zijn immers bij wet verboden. Door de wildgroei aan keurmerken bieden ook die nauwelijks uitkomst. Teveel keurmerken van teveel verschillende instanties kannibaliseren elkaar. Zo zijn er acht keurmerken voor ‘mensvriendelijk geproduceerde’ kleding en zes voor eieren. De consument raakt daarvan in de war. Wat te doen? Lees verder ….

Schept de overheid orde in de chaos? Dat is nog eerder uitzondering dan regel. Zo´n uitzondering is bijvoorbeeld de wettelijke verplichting aan autofabrikanten om in reclames het aantal grammen CO₂ uitstoot per kilometer te vermelden.  Ramon Arratia, de directeur Duurzaamheid van tapijtfabrikant InterfaceFLOR Europa, bepleit een bredere toepassing van dit principe van een Magisch Getal. "Geef gewoon de feiten en reken uit hoeveel CO₂-uitstoot er aan een vierkante meter tapijt hangt.”  Een dergelijke producttransparantie past volgens Arratia bij het tijdperk van Wikileaks en kan sturing geven aan innovatie en duurzaamheid binnen uiteenlopende industriële sectoren. Een bijkomend  voordeel is dat het de kans op onterechte duurzaamheidsclaims verkleint. Want cijfers liegen niet, in tegenstelling tot duurzaamheidsverslagen, logo’s en labels die zaken soms rooskleuriger voorstellen dan ze in werkelijkheid zijn.  Daarom pleit de directeur Duurzaamheid van InterfaceFLOR, het bedrijf dat sinds 1994 mondiaal vooroploopt op het gebied van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen, voor een accentverschuiving van Corporate Responsibility naar producttransparantie.

Het samenballen van producttransparantie in een Magisch Getal (zoals CO₂ uitstoot per vierkante meter tapijt of per gereden autokilometer) vereist een systeem van Milieuproductverklaringen. Aan deze verklaringen liggen een levenscyclusanalyse en geharmoniseerde productnormen ten grondslag. Een levenscyclusanalyse brengt kwantitatief en op productniveau in kaart wat waar in de keten gebeurt. Dat is winst. De milieu-impact van producten ontstaat namelijk meestal voor het grootste deel buiten de fabriekspoort. De ecologische voetafdruk van Unileverproducten wordt voor twee derde deel elders in de keten veroorzaakt en bij tapijttegels van InterfaceFLOR voor 90%. Door de hele keten in ogenschouw te nemen, komen bedrijven die zich louter inspannen voor duurzame ontwikkeling binnen hun vier muren, daar minder gemakkelijk mee weg. Hun verantwoordelijkheid gaat zich uitstrekken naar wat er elders in de keten gebeurt.

Geharmoniseerde productnormen zijn de tweede pijler van een Milieuproductverklaring. Die normen moeten op bedrijfstakniveau worden vastgesteld en gecontroleerd door een onafhankelijke derde partij. Ze formuleren welke informatie nodig is voor het verkrijgen van een Milieuproductverklaring. Wat de consument of zakelijke klant uiteindelijk te zien krijgt, is een cijfer: aan deze tapijttegel hangt per vierkante meter 6,2 kilogram CO₂-uitstoot. Er wordt zo gewonnen aan transparantie. Deze is opgehangen aan één Magisch Getal. Deze benadering zal soms gestut moeten worden door andere getallen om bijvoorbeeld ook sociale aspecten mee te kunnen nemen. De kunst is om juist díe getallen te vermelden die sturend kunnen zijn voor innovatie en duurzaamheid. De overheid kan het vermelden van die getallen dwingend voorschrijven en zo bijdragen aan eerlijke(r) voorlichting aan consumenten en zakelijke klanten.     

Herman Verhagen