Good Company

Osama en de gekookte kikker

Osama en de gekookte kikker

11 september 2001 was voor de meeste mensen op aarde een normale dag, die verliep volgens een patroon dat minstens zo dramatisch was als de onheilspellende gebeurtenis die deze dag zo abnormaal maakte. De aanslag op het WTC-gebouw en haar 2.800 slachtoffers beheerste het nieuws. Elders in de wereld kwamen diezelfde dag echter bijna tien keer zoveel mensen van honger om het leven. Zij haalden het nieuws níet. En zo gaat het nog steeds. Ook vandaag, morgen en overmorgen sterven tienduizenden mensen van honger. Dit is de andere ‘As van het Kwaad’. 

Het schokeffect van één korte en heftige terroristische actie verhoudt zich tot de manier waarop de mensheid voortdurend, monotoon, geleidelijk en in een ontelbare reeks van momenten naar de afgrond glijdt, als een hijgerige nieuwsflits tot een saaie langdradige documentaire vol herhalingen. Er is een naam voor dit fenomeen: het syndroom van de gekookte kikker. Een kikker die in een pan kokend water wordt gezet, springt er direct weer uit. In koud water dat langzaam aan de kook wordt gebracht, blijft het diertje roerloos zitten en gaat een wisse dood tegemoet. Dit laat zien dat het overlevingsmechanisme van kikkers is ingesteld op plotselinge gebeurtenissen en niet op geleidelijke veranderingen. Mensen zijn precies zo. Urgentie wordt bepaald door datgene wat onmiddellijk zichtbaar is. We zijn verslaafd aan gebeurtenissen. “The urgent drives out the important”, aldus Henri Kissinger. Daarom is honger geen issue en terrorisme wel.

Nu is Osama, de architect van nine-eleven, dus dood. Het was afgelopen maadag groot nieuws met een hoog gekookte kikker gehalte. De valkuil is echter dat we het killen van deze prominente drager van het terrorismevirus verwarren met het virus zelf. Dat virus is niet dood. Het zal weer opduiken, in andere gedaantes, op andere plekken. Het gedijt het best in een omgeving waarin mensen honger hebben. Want hongerige mensen worden ofwel apathisch ofwel gaan ze rebelleren en radicaliseren. “Mensen zullen moorden om hun kinderen te voeden”, aldus Abdul Sattar Edhi, oprichter van de bekendste hulporganisatie in Pakistan.  Zo beschouwd is honger een onderschatte sluipmoordenaar die een minstens zo groot veiligheidsrisico vormt als terrorisme. Honger is als een kikker die niet plotseling maar geleidelijk aan de kook raakt. Maak een einde aan honger en het terrorismevirus zal afsterven!

Herman Verhagen