Good Company

Eco hippie, celfilosoof, duurzaamheidsgoeroe, ethisch ondernemer of realist

Afgelopen weekend overleed onverwachte op 68-jarige leeftijd een unieke geest, Eckart Wintzen. Daarmee verliest ook BV Nederland een daadkrachtig inspirator. Zowel op het gebied van ondernemen en managen als op het gebied van de transitie naar een duurzame samenleving. Hij laat ons een inspirerende geestelijke erfenis na.

Na jaren als werknemer bij Philips en de European Space Agency wist hij hoe hij het niet wilde. Regels, hiërarchie, en bureaucratie vond hij een belediging van de intelligentie van medewerkers. De eckartiaanse management stijl kenmerkt zich door delegatie en empowerment. Procedures zijn het tegenovergestelde van vertrouwen en delegeren betekent loslaten en niet over de schouder blijven meekijken. Fouten zijn een bron van wijsheid. Hij vond dat je een onderneming het best kan laten floreren als je het personeel zo veel mogelijk verantwoordelijkheid zou geven. Daarom zette hij een systeem op waarbij zijn bedrijf telkens gesplitst werd. Bij elke vijftigste werknemer vormde zich een nieuwe ‘business cel’. Op deze filosofie richtte hij in 1976 BSO op om het 20 jaar later met 6000 werknemers te verkopen aan Philips.

‘We kunnen niet blijven groeien op deze statische planeet’
Geschrokken en geïnspireerd door het rapport van de Club van Rome zette hij zich in voor eenzelfde welvaart met minder milieuschade. Realistisch dat de klus met simpel idealisme niet geklaard kan worden en ervan overtuigd dat de enige echte drijvende kracht in de wereld business is, pleitte hij voor een andere benadering van economie. Namelijk de belasting op toegevoegde waarde veranderen in belasting op 'onttrokken waarde'.

Dit betekent grondstoffen belasten en tegelijkertijd de belasting op arbeid verminderen. Kortom: hoe meer grondstoffen je verbruikt, hoe meer belasting je betaalt. Dit zou bedrijven stimuleren om hun werkwijze rendabeler te maken door minder, of duurzamere, producten te ontwikkelen en zich meer te richten op dienstverlening waarbij ze meer personeel nodig hebben.

Het verdiende geld en de bekendheid na de overname van Philips verschafte hem toegang tot de top van Nederland. Hierdoor voelde hij de verantwoordelijkheid niet aan eigen belangen te werken, maar aan die van de wereld. Dat die ietsje meer de goede kant op zou gaan.

Na zijn vertrek bij BSO richtte hij de investeringsmaatschappij Ex’tent op. Waarmee hij investeerde in projecten waar economische rendement gecombineerd werd met maatschappelijk verantwoord ondernemen. Zo investeerde hij onder andere in Ben & Jerry’s en het succesvolle autoverhuurbedrijf Greenwheels.

‘Stop moving the atoms, move the electrons’
Vanuit de gedachte dat slechts vijftien procent van het geld dat er in Nederland omgaat, te maken heeft met ons voedsel en onderdak. En dat al het andere luxe en welstand is. En dat die luxe voornamelijk gebaseerd is op zintuiglijk georiënteerde bevrediging. En zijn overtuiging dat je innovatie niet krijgt door extra geld aan business as usual te geven, maar door juist unusual business te stimuleren, zag hij virtueel entertainment als een opkomend fenomeen om ons welzijnsniveau waar we zo aan verslaafd zijn te behouden en toch enorm te bezuinigen op onze onttrokken waarde. Sprekende voorbeelden van virtueel entertainment zijn gaming en moderne filmeffecten die met de klik van een muis worden gemaakt. 

Op de door hem in San Fransisco opgerichte school Ex'pression College for Digital Arts worden mensen klaargestoomd om dit soort entertainment te kunnen maken. Ook zijn Eye-catcher, de beeldtelefoon waarmee je de ander aan de andere kant recht in de ogen aan kan kijken, past in deze visie.

Deze geestelijke erfenis heeft reeds velen bereikt en zal daarmee voortleven. Wat wel verloren gaat is zijn scherpe tong die nodig is om mensen te raken:

“Het is niet zomaar een paar boompjes planten en meehuilen met Greenpeace. Ik probeer met mijn doen en laten het gewoontepatroon van de mensen te veranderen en hen hun gevoel van welzijn te laten behouden."

“Natuurlijk zijn er bedrijven die roepen dat ze veel doen, maar in werkelijkheid komt dat neer op vijftien pagina’s met kleurenfoto’s van zielige negertjes en een braakverhaal over een minuscuul wapenfeutje in het sociale verslag.”

“Ik ga tevreden mijn graf in.”

Ruben Geradts-ter Linden

 Voor deze column is onder andere gebruik gemaakt van het archief op www.extent.nl.