De wereld is in crisis en heeft behoefte aan leiders, op elk niveau.
04 mei 2009De wereld is in crisis en heeft behoefte aan leiders, op elk niveau.
Jammerlijk genoeg vind je leiders te vaak niet.
Oog in oog met jezelf in de spiegel is niet elke ochtend hetzelfde.
Wat is eigenlijk een leider? Columnist Johan Schaberg schreef ooit dat een echte leider niet leidt, maar volgt: een droom, een ideaal, vrijheid voor het land, een goed leven voor zijn gezin. Een leider is daar duidelijk over, op zo’n manier dat de mensen om hem heen geroerd worden en verlangen te delen in de droom en het ideaal. Hiermee raakt hij de essentie van leiderschap. Leiders kan je dus overal vinden.
Het is opvallend hoe het de bancaire sector aan leiderschap ontbeert. Ondanks de wereldwijde crisis zet de Commissie Maas, die aanbevelingen doet voor hervormingen bij banken in op strengere interne controle. Kortom, dat alles zoveel mogelijk bij het oude blijft.
Het ’mea culpa’ van CEO Floris Deckers van Van Lanschot Bankiers getuigt evenmin van leiderschap. Hij praat over zaken waarvoor hij niet verantwoordelijk is geweest. Zo nobel en inspirerend zullen zijn collegabankiers deze openbare excuses die zij zelf nalieten dan ook nietbeoordelen.
De angst voor diepgaand (zelf)onderzoek en verantwoording afleggen, is zichtbaar in zowel privaat als publiek domein. Zo ook ABN’s topman Gerrit Zalm reflecterend op zijn rol als oud minister van Financiën. Stellig geeft hij aan destijds op geen enkele wijze tekort te hebben geschoten ten aanzien van het toezicht in de financiele markten. Ook op andere dossiers is gebrekkig leiderschap en moed evident, zoals de politieke onwil voor onderzoek naar steun aan de Irak-oorlog.
Deze fobie voor het benoemen van dilemma’s en het tekort aan leiderschap is hopelijk een laatste stuiptrekking van een aflopend tijdperk van dogmatiek en leiders die hun macht verwierven door onvermurwbaarheid en cowboytaal. Met als laatste grote ‘leider’ George W. Bush jr.
Barack Obama staat symbool voor een nieuw tijdperk met nieuw inspirerend leiderschap. In tegenstelling tot zijn voorganger zegt deze leider niet dat hij onze problemen als voedseltekorten, terrorismedreiging of klimaarverandering zal oplossen. Hij benoemt dilemma’s, gelooft in samenwerken, bouwt coalities, komt publiekelijk terug op verkeerde inschattingen en spreekt ieder individu aan op proactieve bijdrage aan een betere wereld. Hij stimuleert ons leider te worden van ons eigen leven.
Het draait daarbij zoals Schaberg verwoordt niet om eigen succes of om nog belangrijker te worden maar om een bijdrage te leveren aan het grotere geheel. Kortom, jezelf continue de vraag stellen of hetgeen je doet, bijdraagt aan het hogere doel van je omgeving. Of het nu gaat om de organisatie waar je werkt, het gezin waar je onderdeel van uitmaakt of de invulling van je individuele leven.
In de wereld van maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) noemt men dit het maatschappelijk verantwoord vormgeven van (bedrijfs)activiteiten. Hierbij ligt de uitdaging in het creëren van de win-win situatie; zowel commercieel/eigen als maatschappelijk rendement. Professionele leiders in deze discipline zouden zich continue de vraag moeten stellen of hun keuzes bijdragen aan hun missie: werken aan een betere, duurzamere wereld met meerdere winnaars.
In januari 2009 riep ik in een column MVO-professionals op meer aandacht te hebben voor de profit dimensie van MVO. Twee dagen na publicatie presenteerde het ministerie van Economische Zaken haar jaarlijkse Transparantiebenchmarkrapport. Een belangrijk instrument dat invulling geeft aan het beleid van het ministerie om MVO in het Nederlandse bedrijfsleven te stimuleren.
Het ministerie schrijft dat de bancaire sector wederom toonaangevend is op het gebied van maatschappelijke verslaglegging. ING Bank, Foritis en Rabobank vormen de top van de ranking. Imiddels is bekend dat het ondernemen van de ING bank en Fortis verre van maatschappelijk verantwoord is geweest.
Dat deze twee banken al jarenlang de top van deze Transparantiebenchmark bezetten, zal dan ook eerder het gevolg van hun mooie full coloured verslagen met verantwoording over papierverbruik of CO2 compensatiemaatregelen zijn dan van hun verantwoorde invulling van hun financiele kernactiviteiten.
De Transparantiebenchmark is hierin geen uitzondering. Wereldwijd worden in verschillende duurzaamheids indices ‘sustainable leaders’ aangewezen waarvan nu blijkt dat zij geen maatschappelijk verantwoorde financieel beleid voeren.
Duurzaamheidsadviseurs of -beleidsmedewerkers ontwikkel(d)en dergelijke instrumenten. Hiermee zijn zij mede verantwoordelijk voor de hoge ranking van deze maatschappelijke onverantwoorde bedrijven. En alle maatschappelijke effecten als gevolg hiervan.
Het is een droevige constatering dat deze eigen verantwoordelijkheid nauwelijks onderdeel van debat is in de duurzaamheids wereld.
Als strategisch adviseur op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen probeer ik mezelf staande te houden in het krachtenveld van aan de ene kant mijn opdrachtgever die mij mijn brood verschaft en aan de andere kant mijn daadwerkelijke bijdrage aan een betere wereld.
Ik kan mezelf nog altijd in de spiegel aankijken. Barack Obama inspireert mij CEO te worden van mijn eigen leven. Daarin heb ik gelukkig zelf handelingsperspectieven.
Fris en geschoren loop ik naar buiten, kijk om me heen en ga in mijn omgeving verschil maken!
Good Company
Danzigerkade 17
1013 AP Amsterdam
T: +31 (0)20 581 24 00
E: info@goodcompany.nl